Foghlaim faoinár bhfiontar sóisialta Teach Solais Fhánada, agus cad chuige gurbh é briseadh HMS Saldanha an spreagadh le Teach Solais Fhánada a thógáil.
Grianghraf le caoinchead Brian Cannon. Ghlac a sheanmháthair Mary Agnes Cannon as Baile Mhicheáil an grianghraf seo thart ar na 1950idí.
FIONTAR SÓISIALTA
‘Spreagtha ag an tírdhreach, an teanga agus an oidhreacht s’againn, cuireann muid Fánaid chun cinn ar fud an domhain le tairbhe a dhéanamh d’Fhánaid ar leibhéal áitiúil’.
Osclaíodh Teach Solais Fhánada don phobal in 2016 mar thaitneamhacht do thurasóirí, le lóistín i dtrí theachín solais galánta athchóirithe. Fiontar sóisialta neamh-bhrabúis é atá á reáchtáil ag coiste deonach áitiúil Forbairt Fhánada Cuideachta. Fréamhaithe sa phobal, is é an phríomhtharraingt do thurasóirí i bhFánaid é, ceantar fíorálainn nádúrtha a bhfuil go leor ar fáil ann do chuairteoirí.
Tá Cionn Fhánada ar cheann de thrí Phointe Sár-Radhairc ar Shlí an Atlantaigh Fhiáin i nDún na nGall.
Tá Teach Solais Fhánada ina theach solais atá ag obair ó 1817 i leith.
Is teach solais aitheanta é Teach Solais Fhánada ag béal Loch Súilí. Tá sé vótáilte mar cheann de na tithe solais is áille ar domhan agus is furasta a fheiceáil cad chuige. Is minic a ghlacann grianghrafadóirí pictiúirí galánta atmaisféaracha den struchtúr allabhrach seo agus den chósta fiáin thart air.
Cuireann muid turais threoraithe ar fáil ina mbíonn deis agat achan rud a chluinstin faoin teach solais agus an túr a dhreapadh i gcuideachta treoraí áitiúil. Cuireann muid fáilte roimh thurais ghrúpa le linn na bliana fosta ach coinne a dhéanamh.
Seanfhocal
LONGBHRISEADH
Ba é briseadh HMS Saldanha an spreagadh le Teach Solais Fhánada a thógáil. Oíche an 4 Nollaig 1811, bhuail an Saldanha – frigéad de chuid an Chabhlaigh Ríoga – carraigeacha in aice le Cionn Fhánada le linn stoirme agus chuaigh sé i dtalamh ag Bá Bhaile Mhic an Stocaire.
Bhí an long, chomh maith leis an slúpa HMS Talbot, ag seoladh ó Bhun Cranncha le himshuí cabhlaigh a chur i bhfeidhm i gcoinne na Fraince san Atlantach Thuaidh nuair a tharla an tubaiste. De réir mar a chuaigh an stoirm in olcas, bheartaigh an dá long dul ar ais le foscadh a lorg i Loch Súilí, ach bhuail an Saldanha carraigeacha ag Carraig Dhónaill. Scaoileadh cuid de na gunnaí, rud a rinne léirscrios. Cailleadh breis agus 250 duine, an Captaen óg William Pakenham ina measc. Ba é an t-aon duine a tháinig slán as an tubaiste ná pearóid na loinge, a caitheadh cúpla seachtain ina dhiaidh sin.
Ba é George Halpin, duine d’innealtóirí sibhialta mór le rá na linne, a dhear an teach solais. Lasadh an solas den chéad uair ar Lá Fhéile Pádraig 1817, ag baint úsáid as lampaí ola agus frithchaiteoirí parabóileacha, ag taispeáint dearg don Atlantach agus bán go Loch Súilí.
Go luath i ndiaidh don Saldanha a bheith scriosta, scríobh Captaen Hill den Chabhlach Ríoga i nDoire chuig ball de Bhord an Bhallasta ag moladh gur cheart teach solais a thógáil ag Fannet Point, mar a thugtaí ar Chionn Fhánada an uair sin. Dúirt sé nach mbeadh an Saldanha scriosta dá mbeadh teach solais ag an bhealach isteach go Loch Súilí. Deonaíodh an cead agus tosaíodh ar an obair sa bhliain 1815 le buiséad de £2,000.
Faoi na 1870idí, bhí imscrúduithe á ndéanamh ar cén dóigh leis an solas ag Fánaid a fheabhsú. Bhí bearta de dhíth leis an túr a dhéanamh níos airde, le go mbeadh sé níos feiceálaí ó thaobh an Atlantaigh. Agus mar sin, tógadh túr úr níos airde, agus cuireadh tús le hoibreacha an 1 Meán Fómhair 1886.
Forbairt shuntasach eile ag Teach Solais Fhánada ba ea tógáil an héileapaid in 1969. Rinneadh é seo le bheith ábalta seirbhísí faoisimh a chur chuig tithe solais na n-oileán i dTóraigh agus in Inis Trá Tholl. Sa lá atá inniu ann, ní úsáidtear an héileapad ach go hannamh, ag héileacaptair an Gharda Cósta nó héileacaptair an Airm.
Is ceantar le stair saibhir mhuirí é an tAtlantach Thuaidh, agus tá go leor long báite iontach suimiúil amach ón gcósta, agus is féidir tumadh chuig go leor acu sa lá atá inniu ann.
In 1914, bhí HMS Audacious ar cheann de na caillteanais luatha sa Chéad Chogadh Domhanda. Long chogaidh de chuid Rí Seoirse V a bhí inti, nach bhfuair an deis dul i mbun comhraic riamh. An 24 Deireadh Fómhair 1914, agus í ar chleachtadh traenála, bhuail sí mianach cabhlaigh Gearmánach siar ó thuaidh ó Chionn Fhánada agus cailleadh í, cé gur sábháladh a criú 900 duine ar an dea-uair. Cuireadh de chúram ar thrí long, an RMS Olympic san áireamh, iarracht a dhéanamh í a tharraingt isteach i Loch Súilí, ach thit na téada tarraingthe isteach san fharraige throm agus cailleadh Audacious.
Tá raic an SS Empire Heritage ar cheann de na suíomhanna tumadóireachta is suntasaí san Eoraip. Chuaigh an tancaer gaile 15,000 tonna seo faoi uisce mar gheall ar ionsaí toirpéid U-Bháid sa bhliain 1944, 20 míle ó thuaidh ó Chionn Mhálanna, ar an bhealach ó Nua-Eabhrac go Learpholl le lasta soláthairtí cogaidh. Cailleadh 113 duine. Tá clú agus cáil ar shuíomh na loinge inniu mar gheall ar an réimse umar Sherman atá scaipthe go scáfar thart ar ghrinneall na farraige.
Ar cheann de na longa báite is cóngaraí dúinn tá SS Laurentic, línéar farraige móire na Breataine den White Star Line. Tógtha in Harland & Wolff in 1908, an bhliain chéanna leis an Titanic, aistríodh an Laurentic go cúrsóir trádála armtha ag tús an Chéad Chogaidh Dhomhanda.
An 23 Samhain 1917, d’imigh an Laurentic ó Learpholl go Halifax, Ceanada le 479 duine ar bord agus lasta rúnda óir, íocaíocht ar mhuinisean ó Cheanada agus na Stáit Aontaithe. Stop sí ag Bun Cranncha dhá lá ina dhiaidh sin faoi orduithe dochtúra, le ligint do líon beag paisinéirí a raibh comharthaí an fhiabhrais bhuí orthu tuirlingt den long.
Sheol sí ó Bhun Cranncha i dtreo Chionn Fhánada, áit a raibh siad le bualadh le coimhdeacht armtha. Bhí an aimsir millteanach le síobadh sneachta ag séideadh, ach nuair nach raibh an choimhdeacht ann, chinn Captaen Norton dul ar aghaidh ar scor ar bith, in ainneoin tuairiscí ar U-Bháid a chonacthas i Loch Súilí níos luaithe sa lá. Taobh istigh d’uair an chloig i ndiaidh Bun Cranncha a fhágáil, tharla tubaiste.
Bhuail an Laurentic dhá mhianach a leag an fomhuireán Gearmánach U-80. Bhuail ceann de na mianaigh in aice leis an tseomra innill agus mar sin chaill an long cumhacht. Níor fhan dé sholais sa long, agus ní raibh sé ábalta comhartha guaise a sheoladh. Chuaigh sí go tóin poill taobh istigh d’uair an chloig.
Cailleadh 354 fear sa tubaiste agus tháinig coirp faoi thír ar an chladach ar feadh seachtainí ina dhiaidh sin. Fuair go leor acu bás leis an fhuacht sna báid tarrthála agus iad ag iarraidh teacht ar thalamh. Thar na seacht mbliana ina dhiaidh sin, rinne tumadóirí de chuid an Chabhlaigh Ríoga níos mó ná 5,000 tumadh agus fuarthas an chuid is mó de na 3,211 uinge óir ar ais. Mar sin féin, ní bhfuarthas 22 de na barraí sin riamh.
Tá cloigín an Laurentic ar crochadh i dteampall Eaglais na hÉireann i sráidbhaile Phort an tSalainn, agus in 2007 fuarthas gunna agus cuireadh ar taispeáint é ag cé na nDúnaibh. Tá long bhriste an SS Laurentic suite 3 mhíle soir ó thuaidh ó Theach Solais Fhánada.
HMS Laurentic
Briseadh i Loch Súilí 1917
Samhlaigh tú féin ag amharc ar sholas an tí solais ag lonrú thar an leithinis agus an oíche ag titim. Múscail ar maidin le fuaim na dtonnta agus na n-éan mara. Amharc thart ar thírdhreach galánta garbh Fhánada agus Thuaisceart Dhún na nGall i rith an lae.
2022 Teach Solais Fhánada Privacy Policy Accessibility Statement Website by Effector
This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.
